Imaxe de cabeceira

Entroido ou carnaval
O entroido ou carnaval é unha festa de carácter tradicional que se celebra entre os meses de febreiro e marzo (inverno no hemisferio norte e verán no sur). Coincide co período inmediatamente anterior á Coresma (tempo de xaxún de 40 días anteriores á Pascua, conforme o calendario cristián).
O Entroido celébrase tamén en Galiza con características particulares, con disfraces e esmorgas moi diferenciadas entre diversas poboacións: son coñecidos os antroidos de Xinzo de Limia, Laza, Verín, Vila de Cruces, A Estrada, Vilaboa, e outros moitos, algúns dos cales están cualificados de acontecemento turístico nacional polo Ministerio de Turismo.
O termo entroido
A palabra entroido deriva do latín introitus, que significa "entrada" ou "comezo" da primavera e do rexurdimento da vexetación.
Orixe da palabra carnaval
A palabra vén do italiano carnevale, que ten como orixe o latín vulgar carne-levare, que significaba "abandonar a carne”.
Calendario
O entroido, ao variar conforme a Pascua e a Coresma, non ten datas fixas. O martes de antroido adoita coincidir en febreiro ou nos primeiros días de marzo, pero as celebracións relacionadas poden comezar xa en xaneiro.
É o que se coñece como ciclo do entroido e que ten nas diferentes vilas de Galiza distintas extensións. Tense tomado como referencia o entroido de Xinzo como o máis longo, se ben a súa distribución en cinco semanas é común a boa parte das comarcas centrais ourensás, como Maceda.
O martes de entroido adoita coincidir en febreiro ou nos primeiros días de marzo, pero as celebracións relacionadas poden comezar xa en xaneiro. É o que se coñece como ciclo do entroido e que ten nas diferentes vilas de Galiza distintas extensións. Tense tomado como referencia o entroido de Xinzo como o máis longo, se ben a súa distribución en cinco semanas é común a boa parte das comarcas centrais ourensás, como Maceda.
Estas son, por orde, as súas principais datas en Galiza.
• o domingo fareleiro. Os rapaces emporcallan a xente, sobre todo as rapazas e as mulleres, con farelo, borralla, betume e ferruxe dos potes.
• o domingo oleiro. Os homes xogan a guindarse uns aos outros unhas olas de arxila sen que lles rompan.
• o xoves de compadres. Ten lugar unha simbólica guerra de sexos: as mozas fan bonecos ("compadres") e quéimanos loitando cos mozos, que para impedilo botánlles ás mozas auga, borralla…
• o domingo corredoiro os rapaces e mozos botan auga, ovos podres, borralla, lama e mesmo formigas á xente. Celébrase tamén a corrida do galo, onde os mozos teñen que tentar arrincarlle a cabeza á ave cun pau ou coas mans. O que consigue matar o galo lévao. Na versión infantil, soltábase o galo nun recinto e os rapaces corríano ata esgotalo. Logo faise unha gran comida co mellor da matanza.
• o xoves de comadres. Ao xoves seguinte repítese o ritual do xoves de compadres pero o revés. Neste caso son as comadres, as mozas, as queimadas.
• o domingo, o luns e mais o martes de antroido son os tres días grandes desta festividade, se ben conforme as distintas vilas pode ser máis importante o domingo, o luns (Laza) ou o martes. Neles fanse as grandes esmorgas, os desfiles de máscaras polas rúas ou polas corredoiras e os bailes de disfraces.
• o mércores de cinza, cando se celebra o enterro da sardiña. Á noite sae a xente envolveita nunha saba e levando botafumeiros feitos de folla de lata nos que arden zapatos vellos, goma de pneumático e todo que cheire mal. Imitan a procesión de enterro duha criatura, a sardiña, que representa a diversión e a felicidade. Noutras localidades prodúcese a queima do meco do antroido, cuns rituais semellantes. Éntrase na coresma, nos corenta días de xexún en que os católicos teñen prohibido comer carne.
•o domingo de piñata ten un carácter netamente urbano e moderno. A piñata é un xogo traído de Italia no século XVIII, e que consiste en romper cun pau, levando os ollos tapados, unha ola que pende dunha corda, chea de confetti, auga, fariña ou incluso cun pombo vivo.
Non en todas as vilas se conservan ou existiron nunca todas estas festividades. Ademais, aínda que os días grandes adoitan ser o domingo e o martes de antroido, noutras localidades, como Laza, a data referencial é o luns de antroido.
As máscaras
As máscaras do antroido galego presentan, segundo as zonas e comarcas, trazos diferentes. Podemos distinguir dous grandes grupos:
• As máscaras ourensás. Son, habitualmente, máscaras coloristas que cobren a cara, realizadas moitas delas en madeira e que teñen como misión meter medo, asustar, bater nos veciños ou escorrentalos. Aínda que ás veces van en grupo, a súa performance é habitualmente individual. Entre elas están os cigarróns de Verín, os peliqueiros de Laza e as pantallas de Xinzo)
• As máscaras da zona atlántica ( Cangas, Vilaboa, val do Ulla…) Son traxes tamén coloristas, pero que frecuentemente deixan o rostro descuberto. Neles o traballo individual de elaboración do vestido é importante, pero máis o é a performance, que adoita ser colectiva. É o caso dos xenerais de Deza e de Ulla, as damas e galáns de Cangas e Vilaboa e as madamitas e madamitos do antroido de Cotobade.
Tamén existen outros costumes:
• Mecos bonitos e mecos feos de Froxás das Viñas.
• Volantes da Ribeira do Miño (Parroquias de Santiago de Arriba, San Pedro, Camporramiro e Nogueira).
• O Oso de Salcedo, en Salcedo (A Pobra do Brollón).
• O merdeiro en Vigo.
• O Os felos en Maceda.

           O pasado venres, 13 de febreiro, os alumnos de 1º da ESO do IES Félix Muriel, asistiron a un obradoiro de regueifas na aula de música.

Os medicamentos se non se combinan de forma adecuada cos alimentos, poden reducir a súa acción terapéutica ou xerar reaccións tóxicas.

Kiko Da Silva (Vigo, 1979) é licenciado en Belas Artes pola especialidade de pintura. Dedícase á realización de bandas deseñadas, á ilustración de libros infantís e desde 2007 a dirixir a revista de humor A retranca.

Os Equipos de normalización e dinamización lingüística de tres centros de ensino do concello de Rianxo preparámoslle unha “xira” a Kiko da Silva o pasado martes 17 de febreiro. Comezou no noso IES, logo foi a Taragoña ó CEIP “Brea Segade”, veu ó Castelao e aínda volveu á tarde a Taragoña. Grazas Kiko polo esforzo!

Non sabedes que facer neste Entroido, e non vos gustan os disfraces… pois podedes viaxar ó Algarve

Bótanlle a culpa á idade, din que é unha fase de rebeldía, que cando maduremos, cambiaremos radicalmente a nosa forma de ser, que non seremos os mesmos duns anos antes. Din que non nos preocuparán as parvadas de agora, e que valoraremos máis o que temos.
Eu o que digo é que os mozos somos máis maduros do que parece, gritamos para facernos escoitar e temos que aproveitar estes momentos porque nunca xamais estaremos así de vivos.
Miramos cara o futuro co mesmo medo, coas mesmas esperanzas, soños, ilusións e paixóns que calquera adulto do noso redor.
Nós podemos cambiar o mundo dándolle un novo sentido, non só somos os egoístas que todos pensan. Somos persoas que poñemos o mellor de nós en cada tarefa que facemos, que valoramos cousas que despois non se terán en conta, que gozamos con detalles insignificantes que nos enchen de felicidade. Choramos por todo e por nada. Rimos sempre e nunca.
Somos nós. O futuro. A incerteza. A esperanza.

O martes 10 de febreiro, no Salón de Actos do IES “Félix Muriel”, contamos coa extraordinaria visita do profesor e escritor Sechu Sende. Nun ambiente relaxado e mediante actividades espectaculares, textos e explicacións, o convidado, que posúe un gran sentido do humor, falounos da súa obra Made in Galiza, que 4º da ESO, 1º e 2º de BACHARELATO puidemos ler na segunda avaliación deste curso. O escritor firmou os exemplares dalgúns alumnos e alumnas antes de comezar.
Nas máis de cincuenta historias que constitúen o libro, o autor fai unha reflexión humorística e, á par, seria sobre o proceso de normalización da nosa lingua, e relaciona o galego con distintos campos sociais da vida. A portada do libro foi realizada por un amigo deseñador seu, Pánchez, ao que lle gustaba pintar as bombonas e tirarlles fotos cando as levaba o repartidor. A pesares de que á editorial non lle gustaba, conseguiu poñer unha foto dunhas bombonas pintadas ao pé das árbores como se foran ananos.
Sechu falounos dos tres elementos esenciais para achegarse a unha lingua:
1) Motivación: precísase ter unha boa actitude ante a lingua e o desexo de coñecela. Tamén debemos esforzarnos por ser fortes e non desmotivarnos se imos a un sitio onde todo o mundo fala castelán, rendéndonos ante a presión de grupo e abandonando a nosa lingua.
2) Coñecemento da lingua: saber o vocabulario, as normas gramaticais…, todas aquelas partes teóricas que conforman un idioma.
3) Uso que se fai da lingua: pode ter dous usos: oral ou escrito. É importante que a usemos, porque así saberémola mellor e sentirémonos máis seguros á hora de empregala. Citounos o exemplo de que en Portugal calquera rapaz á nosa idade sabe moi ben o inglés. Unha das cousas que lles axuda a iso é que cando van ao cine ven as películas na súa versión orixinal subtituladas. Fan uso desa lingua na súa vida cotiá.
Falounos dos dous tipos de aprendizaxe que había:
1) Informal: aquela que teñen os bebés, que dende moi pequenos comezan con palabras, frases curtas… Cada vez van coñecéndoa e empregándoa máis ata que a saben por completo. Parten do uso que se fai da lingua.
2) Formal: aquela que teñen os que chegan ao galego máis tarde, nunha idade adulta. Son os chamados neofalantes. Primeiro van aprendendo as regras e logo van practicando. Parten da motivación.
Na súa calidade de profesor en zonas urbanas sabe que nas cidades non se fala moito o galego, pero tamén sabe que alí se cometen menos erros na lingua que nas zonas rurais, debido a que teñen unha aprendizaxe formal e saben identificar mellor os castelanismos e corrixilos.
Sechu identificouse como un neofalante. Súa nai falaba con todos galego agás cos nenos pequenos. Despois de estudar a lingua, aos escritores galegos… comezou a falala á idade de dezaoito. Foi el o rapaz duns catorce anos que, na escola en Noia, protagonizou xunto coa profesora a historia Eu fixen ouigha co espíritu de Castelao, cuxa experiencia nos contou ao final..
Contounos que só o 17% dos da súa xeración se galeguizaron. O resto perderon o galego. Isto tamén pasa noutros lugares. Sechu naceu en Padrón e viviu en Noia, Pobra, Viveiro e agora en Santiago; ve como en todos estes sitios hai unha realidade sociolingüística diferente. Moitos centros que visitou e visita falan en castelán, por iso con nós levouse unha sorpresa cando preguntou quen falaban galego e levantamos case todos a man.
Confesounos a finalidade da súa obra: “Non é un libro para os que saben falar galego. É para aqueles que falan castelán, para normalizar a nosa lingua e para deter o proceso de desgaleguización”.
A continuación pasounos uns textos. Un era Xoana de Rosalía de Castro idéntico á escena IV da Doncela de Orleáns de Schiller, un autor que lle gustaba moito á poeta galega e que viviu uns oitenta anos antes ca ela. Lonxe de perder o prestixio, admírase a Rosalía, a quen lle gustou o tópico do “despide da natureza”. Sechu pretendeu mostrarnos con isto que as demais persoas, as cousas de sempre… todo inflúe en nós á hora de escribir. Pero tamén nos afecta socialmente. Afirmou que somos un pouco machistas cando asociamos o nome de Seoane cun home.. Tamén, a nivel sociolingüístico moitos dos nosos comportamentos son tópicos. Por exemplo, un rapaz en Carral contoulle que non se dicía “quérote”, senón máis ben, “te quiero”. Ou tamén que os corazóns que ve pintados polas paredes poñen María “y” ou Pepe “y”.
Había catro textos pola parte de atrás: o primeiro era de humor. Os protagonistas eran dous borrachos. Mostraba o contacto na súa cidade entre o galego e o castelán. Os tres seguintes tiñan un carácter máis serio. Sechu sinalou a última estrofa do poema de Ignacio Bittitta: “Un pobo vólvese pobre e escravo Cando lle rouban a lingua Herdada de seus pais: Está perdido para sempre.” E tamén o Caderno de Nova York de José Hierro que fala da situación dos casteláns ou chicanos en Nova York.
Despois de todo isto chegou a parte, quizabes, máis interesante da charla. Contounos que se interesou moito polo método da hipnose, algo que só teñen licencia para facer os psicólogos. Mesmo montou unha consulta na que aseguraba que por trescentos euros a sesión as persoas poderían saír falando galego. “Aínda non veu ninguén” díxonos entre risas. Pero na súa teima de aprender a realizar esta técnica levou a cabo unha viaxe ao Tíbet, onde os lamas lle aprenderon nun curso de sesenta horas a telepatía. Díxonos que se se dan as circunstancias apropiadas era quen de adiviñar unha palabra que outra persoa estaba a pensar. Fíxollo a dúas compañeiras nosas coa axuda dun péndulo pequeno. Ante o asombro da sala acertou.
Logo fixo unha hipnose en grupo con todos. Asegurounos que despois de tal sesión saberiamos falar moi ben o inglés. Empregando un péndulo maior visualizamos relaxadamente no noso interior unha situación que el nos estaba contando: ir por un prado en primavera, meternos nunha cova que acabábamos de ver. Nunha bifurcación collermos o camiño esquerdo que poñía “Aventura”. Andar ata que atoparamos un espello no que aparecía o noso reflexo o cal nos faría tres preguntas: estamos motivados para falar o inglés?, temos algún coñecemento da lingua inglesa?, usámola habitualmente?.
Tanto o libro que lemos como todos os consellos e explicacións que nos dou o escritor gustáronnos moito. Deixounos claro que está nas mans de todos manter con vida a nosa lingua.

1878 Artigos |   | 1  |   | 216  | 217  | 218  | 219  | 220  | 221  | 222  | 223  | 224  | 225  | 226  |   | 235  | 
*
Nesta WEB utilizamos as imaxes con finalidade educativa. Se algunha delas estivera suxeita a dereitos de autor,
rogamos que vos poñades en contacto connosco para retirala de inmediato.